انجمن مهندسی شیمی ایران مهندسی شیمی ایران 1735-5400 25 145 2026 06 22 Improving Sustainability in Cement Manufacturing Through Waste Heat Recovery (Case Study: Khash Cement Company) بهبود پایداری در تولید سیمان از راه بازیابی حرارت تلف‌شده (مطالعۀ موردی: کارخانۀ سیمان خاش) 29 40 226052 10.22034/ijche.2025.500293.1491 FA سمیه منصوری دکتری مهندسی شیمی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان فرهاد شهرکی استاد مهندسی شیمی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان 0000-0002-7649-5009 جعفر صادقی دانشیار مهندسی شیمی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان محمد رضا سردشتی بیرجندی استادیار مهندسی شیمی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان اسماعیل کوهستانیان استادیار مهندسی شیمی، واحد ایران‌شهر، دانشگاه آزاد اسلامی، ایران‌شهر، ایران Journal Article 2025 01 16 <em>In this study, the potential for waste heat recovery in the 2600-ton-per-day rotary kiln system of Khash Cement Plant was investigated. A comprehensive mass and energy balance was conducted using operational data. Results indicate that around 40% of the input energy is lost through heat dissipation. The main sources of energy loss are: preheater exhaust gases (28.8%), hot air discharged from the grate cooler (3.6%), and radiation and convection losses from the kiln surface (5%). Two recovery strategies were evaluated: (1) utilizing preheater and cooler exhaust gases through a Waste Heat Recovery System (WHRS) to generate electricity, and (2) recovering heat from the kiln surface using a heat exchanger. Implementing these solutions could increase the thermal efficiency of the system from 50.6% to 67.5%, contributing significantly to energy conservation, operational cost reduction, and environmental sustainability<span dir="RTL" lang="AR-SA">.</span></em> <em><span lang="FA">در این مطالعه، بازیافت حرارت از کورۀ دوار سیمان با ظرفیت ۲۶۰۰ تن در روز کارخانۀ سیمان خاش بررسی‌شد. در ابتدا، موازنۀ جرم و انرژی برروی داده‌های عملیاتی کارخانه انجام‌گرفت؛ نتایج نشان‌داد که تقریباً 40 درصد کل انرژی ورودی از راه سوخت، با اتلاف حرارتی هدر می‌رود. این اتلاف انرژی عبارت‌ از گازهای خروجی از پیش‌گرمکن (28/8 درصد)، هوای داغ خروجی از گریت‌کولر (3/6 درصد) و بدنۀ کوره (5 درصد شامل تشعشع به‌همراه جابه‌جایی) است. دو راه‌کار برای بازیابی اتلاف انرژی در فرایند تولید کلینکر بررسی‌شد: (۱) استفاده از گازهای خروجی پیش‌گرم‌کننده و خنک‌کننده از راه سامانۀ بازیابی حرارت اتلافی (</span></em><em><span dir="LTR">WHRS</span></em><em><span lang="FA">) برای تولید برق، و (۲) بازیابی حرارت از سطح کوره بااستفاده‌از مبدل حرارتی. پیاده‌سازی این راه‌کارها می‌تواند بهره‌وری حرارتی سامانه را از 50/6 درصد به 67/5 درصد افزایش‌دهد که نقش چشم‌گیری در صرفه‌جویی انرژی، کاهش هزینه‌های عملیاتی و پایداری محیط زیستی دارد.</span></em> https://www.ijche.ir/article_226052_b530f4b470602931550966926bab1a38.pdf